W tangu wszystko zaczyna się od podłogi. Zanim pojawi się objęcie, muzyka i rozmowa w parze, jest kontakt stopy z ziemią — i to on tak naprawdę decyduje o tym, czy taniec będzie płynął, czy będziemy się z nim mocować. Po latach praktyki i nauczania jestem coraz bardziej przekonana, że stopy to najbardziej niedoceniana część naszego tanguerowego warsztatu. Dbamy o objęcie, o postawę, o muzykalność — a o stopy? Zwykle dopiero wtedy, gdy zaczynają boleć.

Dlaczego stopy są tak ważne — w życiu, nie tylko w tangu

Zanim przejdziemy do parkietu, warto się zatrzymać nad czymś, o czym większość z nas na co dzień w ogóle nie myśli: stopy to fundament całego ciała. To na nich stoimy, chodzimy i utrzymujemy równowagę przez całe życie — a mimo to traktujemy je jak „koniec nogi”, którym nie trzeba się zajmować. Zwykle dopiero wtedy, gdy zaczynają boleć.

Równowaga. To dwie stopy — a często jedna — są jedynym punktem kontaktu z ziemią. Cała nasza stabilność zaczyna się właśnie tam. Silna, ruchoma, czująca stopa to pewna równowaga. Słaba i sztywna sprawia, że balansu szukamy gdzie indziej: napinając biodra, plecy, ramiona. To dlatego dobra praca stóp jest tak ważna wraz z wiekiem — sprawność stóp to w dużej mierze sprawność w utrzymaniu równowagi i mniejsze ryzyko upadków.

Postawa i całe ciało. Stopa jest podstawą łańcucha, który biegnie w górę: kostka, kolano, biodro, kręgosłup. Jeśli fundament pracuje źle — zapadnięty łuk, palce, które nic nie robią, ciężar przenoszony w złym miejscu — problem wędruje wyżej. Bardzo często to, co boli w kolanie, biodrze czy krzyżu, ma swoje źródło niżej, w stopie.

Chód. Chodzimy tysiące kroków dziennie, zwykle zupełnie bezmyślnie. A dobry chód rodzi się w stopie — w tym, jak stawiamy nogę, jak przetaczamy ciężar z pięty na śródstopie, jak odpychamy się od ziemi. Zły wzorzec chodu, powtarzany latami, to złe nawyki, które potem trudno odkręcić.

Amortyzacja. Zdrowa stopa amortyzuje każdy krok, chroniąc stawy powyżej. Kiedy przestaje pracować, wstrząsy idą prosto w kolana i biodra. To cichy, codzienny koszt zaniedbanych stóp. Również przy nierównym podłożu, silne i mobilne stopy chronią nas przed skręceniami.

Napęd i siła. Każdy krok, podskok, wstanie z krzesła — to odepchnięcie od podłogi. Stopa jest silnikiem ruchu. Silne, sprawne stopy to po prostu więcej energii i lekkości w codziennym poruszaniu się.

Czucie. Stopa jest pełna receptorów — to jeden z najbogatszych w czucie obszarów ciała. Dzięki nim „wiemy”, gdzie jesteśmy w przestrzeni, nawet z zamkniętymi oczami. Im więcej stopa czuje podłoże, tym pewniej i bezpieczniej się poruszamy. Poza parkietem, na wakacjach w naturze warto chodzić boso (oczywiście tam gdzie jest to bezpieczne), aby przypomnić stopom naturalne odczucia różnego podłoża – piasku, igieł w lesie, trawy i ziemi.

Krótko mówiąc: stopy to nie detal, o który można nie dbać. To fundament, na którym stoi całe zdrowie ruchowe — a im wcześniej zaczniemy o nie dbać, tym dłużej będą nam dobrze służyć. I dopiero na tym fundamencie budujemy taniec.

Stopy trzeba je trenować – to podstawa!

Skoro tyle na nich stoi (dosłownie), to nie mogą być zaniedbane. Stopa to mięśnie, więzadła i stawy jak każda inna część ciała — a to znaczy, że można ją wzmacniać, uelastyczniać i „budzić”. I że warto robić to regularnie, nie tylko wtedy, gdy zaczyna coś dokuczać. Zanim zajmiemy się nauką ozdobników, to trzeba umieć stać i poruszać się panując nad własną równowagą.

Poniżej trzy filmy, z których sama korzystam. Robię je poza salą tańca, jako codzienną pracę u podstaw:

1. [Film 1 — Ćwiczenia na wzmacnianie stóp]
2. [Film 2 — Więcej ćwiczeń na wazmacnianie stóp]
3. [Film 3 — dla bardziej zaawansowanych] (takie ćwiczenia warto włączyć po około 2-3 tygodniach regularnych ćwiczeń podstawowych)

To nie są jedyne / najlepsze filmiki z ćwiczeniami. Mnie się spodobały, ale jest podobnych bardzo wiele w internecie. A najlepiej, jeśli skonsultujesz się ze specjalistą (fizjoterapeuta od stóp) aby dobrał dla Ciebie indywidualne ćwiczenia.

Nie trzeba robić wszystkiego naraz. Lepiej krótko, ale codziennie — stopy odwdzięczają się za regularność.

Moja historia i kilka obserwacji

Tańczę wyłącznie na wysokich obcasach. W płaskich butach czuję się jak w kapciach — kłapię, nie używam stóp na miarę ich możliwości, robię się leniwa. Żeby zbilansować wysiłek, jaki obcas wkłada na stopy, na co dzień noszę buty płaskie, najczęściej barefoot — takie z szerokim przodem, które dają palcom miejsce do pracy. To dla mnie naturalna równowaga: obcas na parkiecie, wolność dla stóp poza nim.

Warto spojrzeć na Buenos Aires. Tam tanguery tańczą na wysokich obcasach niezależnie od tego, czy robią to profesjonalnie, czy amatorsko — i robią to do późnego wieku. Panie osiemdziesięcio- czy dziewięćdziesięcioletnie również tańczą na obcasach. To nie kwestia „mocniejszych stóp z natury”, tylko całego życia świadomej pracy i dobrych nawyków.

Mam wrażenie, że w Europie jest inaczej — i nie zawsze mądrzej. Ponieważ nie chce nam się ćwiczyć i dbać o prawidłową postawę, wyrabiamy sobie złe nawyki chodzenia, a potem szukamy wymówek, żeby tańczyć na płaskim (ostatnio niemal moda). Problem w tym, że często robimy to źle. Bo mimo że obuwie jest płaskie, dziewczyny i tak tańczą na palcach — a więc przeciążają stopy jeszcze bardziej i robią sobie większą krzywdę niż w dobrze noszonym obcasie.

Najczęstszym skutkiem są haluksy. I tu ważna rzecz: wbrew popularnemu przekonaniu, że „to geny”, w ogromnej mierze decydują o nich nawyki i obuwie — a więc to, na co naprawdę mamy wpływ. Predyspozycja bywa, owszem, ale codzienna praktyka robi różnicę. Przykłady złych nawyków, które sprzyjają haluksom:

• chodzenie i tańczenie „na palcach”, z nieprawidłowym rozłożeniem ciężaru;
• zbyt wąskie, spiczaste obuwie, które ściska palce;
• noszenie obcasów bez wzmacniania i mobilizacji stóp;
• sztywne buty, które wyręczają stopę, przez co mięśnie się nie angażują;
• zła postawa i wzorzec chodu, przenoszony potem na parkiet.

Jeśli haluksy są małe, można spróbować korygować je ćwiczeniami. Z mojego doświadczenia wkładki między palce (czyli pasywne rozdzielanie palców) nie działają tak dobrze jak aktywna praca — ćwiczenia angażujące mięśnie stopy dają znacznie więcej. Dlatego zamiast liczyć na „bierne” rozwiązania, zdecydowanie zalecam wizytę u fizjoterapeuty specjalizującego się w stopach i dobranie ćwiczeń pod siebie.

Stopy pracują dla nas przez cały taniec — i przez całe życie. Naprawdę warto im to oddać.

Nie jestem fizjoterapeutką ani lekarką. Ten wpis powstał na podstawie mojej wiedzy oraz doświadczeń zdobytych przez lata praktyki tanga i konsultacji z fizjoterapeutami. Przede wszystkim skonsultuj się ze specjalistą.